(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

   
    

Aadiparv (Mahabharat) - आदिपर्व (महाभारत)


॥ श्रीः ॥
1.38. अध्यायः 038
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
एलापत्रभाषणम्॥ 1 ॥ देवब्रह्मसंवादमुखेनास्तीकोत्पत्तिकथनम्॥ 2 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text

सौतिरुवाच। 1-38-0x(176)(1745)
सर्पाणां तु वचः श्रुत्वा सर्वेषामिति चेति च।
वासुकेश्च वचः श्रुत्वा एलापत्रोऽब्रवीदिदम्॥ 1-38-1(1746)
`प्रागेव दर्शिता बुद्धिर्मयैषा भुजगोत्तमाः।
हेयेति यदि वो बुद्धिस्तवापि च तथा प्रभो॥ 1-38-2(1747)
अस्तु कामं मभाद्यापि बुद्धिः स्मरणमागता।
तां शृणुध्वं प्रवक्ष्यामि याथातथ्येन पन्नगाः॥' 1-38-3(1748)
न स यज्ञो न भविता न स राजा तथाविधः।
जनमेजयः पाण्डवेयो यतोऽस्माकं महद्भयम्॥ 1-38-4(1749)
दैवेनोपहतो राजन्यो भवेदिह पूरुषः।
स दैवमेवाश्रयेत नान्यत्तत्र परायणम्॥ 1-38-5(1750)
तदिदं चैवमस्माकं भयं पन्नगसत्तमाः।
दैवमेवाश्रयामोऽत्र शृणुध्वं च वचो मम॥ 1-38-6(1751)
अहं शापे समुत्सृष्टे समश्रौषं वचस्तदा।
मातुरुत्सङ्गमारूढो भयात्पन्नगसत्तमाः।
देवानां पन्नगश्रेष्ठास्तीक्ष्णास्तीक्ष्ण इति प्रभो॥ 1-38-7(1752)
`शापदुःखाग्नितप्तानां पन्नगानामनामयम्।
कृपया परयाऽऽविष्टाः प्रार्थयन्तो दिवौकसः॥' 1-38-8(1753)
देवा ऊचुः। 1-38-9x(177)
का हि लब्ध्वा प्रियान्पुत्राञ्शपेदेवं पितामह।
ऋते कद्रूं तीक्ष्णरूपां देवदेव तवाग्रतः॥ 1-38-9(1754)
तथेति च वचस्तस्यास्त्वयाप्युक्तं पितामह।
इच्छाम एतद्विज्ञातुं कारणं यन्न वारिता॥ 1-38-10(1755)
ब्रह्मोवाच। 1-38-11x(178)
बहवः पन्नगास्तीक्ष्णा घोररूपा विषोल्बणाः।
प्रजानां हितकामोऽहं न च वारितवांस्तदा॥ 1-38-11(1756)
ये दन्दशूकाः क्षुद्राश्च पापाचारा विषोल्बणाः।
तेषां विनाशो भविता न तु ये धर्मचारिणः॥ 1-38-12(1757)
यन्निमित्तं च भविता मोक्षस्तेषां महाभयात्।
पन्नगानां निबोधध्वं तस्मिन्काले समागते॥ 1-38-13(1758)
यायावरकुले धीमान्भविष्यति महानृषिः।
जरत्कारुरिति ख्यातस्तपस्वी नियतेन्द्रियः॥ 1-38-14(1759)
तस्य पुत्रो जरत्कारोर्भविष्यति तपोधनः।
आस्तीको नाम यज्ञं स प्रतिषेत्स्यति तं तदा।
तत्र मोक्ष्यन्ति भुजगा ये भविष्यन्ति धार्मिकाः॥ 1-38-15(1760)
देवा ऊचुः। 1-38-16x(179)
स मुनिप्रवरो ब्रह्मञ्जरत्कारुर्महातपाः।
कस्यां पुत्रं महात्मानं जनयिष्यति वीर्यवान्॥ 1-38-16(1761)
ब्रह्मोवाच। 1-38-17x(180)
`वासुकेर्भगिनी कन्या समुत्पन्ना सुशोभना।
तस्मै दास्यति तां कन्यां वासुकिर्भुजगोत्तमः॥ 1-38-17(1762)
तस्यां जनयिता पुत्रं वेदवेदाङ्गपारगम्।'
सनामायां सनामा स कन्यायां द्विजसत्तमः॥ 1-38-18(1763)
एलापत्र उवाच। 1-38-19x(181)
एवमस्त्विति तं देवाः पितामहमथाब्रुवन्।
उत्क्वैवं वचनं देवान्विरिञ्चिस्त्रिदिवं ययौ॥ 1-38-19(1764)
सोऽहमेवं प्रपश्यामि वासुके भगिनी तव।
जरत्कारुरिति ख्याता तां तस्मै प्रतिपादय॥ 1-38-20(1765)
भैक्षवद्भिक्षमाणाय नागानां भयशान्तये।
ऋषये सुव्रतायैनामेष मोक्षः श्रुतो मया॥ ॥ 1-38-21(1766)

इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि आस्तीकपर्वणि अष्टत्रिंशोऽध्यायः॥ 38 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-38-1 इतिचेतिचेति तत्तद्वचनाभिनयप्रदर्शनम्॥ 1-38-4 न भवितेति न भवितैवेत्यर्थः। न तथाविधः यस्य राष्ट्रमृत्विजः स्वरूप वा द्रष्टुं शक्यं तादृशो न भवति मन्त्रवीर्यसंपन्नत्वात्॥ 1-38-7 तीक्ष्णास्तीक्ष्णाः अत्यन्तं तीक्ष्णाः स्त्रिय इति शेषः॥ 1-38-12 दन्दशूकाः दंशनशीलाः। क्षुद्राः अल्पेपि निमित्ते प्राणग्राहकाः॥ अष्टत्रिंशोऽध्यायः॥ 38 ॥


Mahabharat- Hindi (Devanagari) 100000 shlokas

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.